Fotodoos

"Geluk zit in een fotodoos".

Dit citaat komt uit een interview met Mariëtte Haveman in de Volkskrant van vrijdag 12 januari, door Karolien Knols. Kees Fens (1929-2008) schreef dit nadat hij een doos van zijn moeder had gevonden, met oude familiefoto's en besefte dat over een tijdje niemand meer zou weten wie die mensen waren. Door erover te schrijven wilde hij ze nog even vasthouden. Kijk, dat heb ik nou met die oude familiebeelden, ik wil ze ook nog even vasthouden en koesteren!

Deze foto van mij en mijn pasgeboren broertje geeft ook een aardig tijdsbeeld, we schrijven het jaar 1955

Het artikel gaat over de aanstaande Kees Fens-lezing, geschreven door kunsthistoricus Mariëtte Haveman, over kunst en herinneren. Ik ben geboeid, omdat ik altijd al gefascineerd ben geweest door het geheugen en herinneringen, waarschijnlijk door mijn eigen gebrekkige geheugen. Aan het eind van mijn vierjarige (deeltijd)studie fotografie aan kunstacademie St.Joost in Den Bosch, schreef ik in 2.008 een scriptie over de relatie tussen fotografie, geheugen en herinnering: Zeepaardjes en andere hersenspinsels

In dit stuk in de VK viel mij op dat er een familiefoto met de kinderen Havemans (1962) wordt besproken en getoond, waarop de kinderen door hun moeder gestreken pyjamaatjes aan hebben. Dat en de entourage van oude meubels en moderne gordijnen zegt volgens de kunsthistoricus echt iets over die tijd, begin jaren zestig. Dat is ook de tijd van mijn jeugd!
Vanwaar deze familiefoto? Er was haar gevraagd of ze ter voorbereiding op het gesprek over de lezing afbeeldingen van kunstwerken wilde sturen waarbij ze een historische sensatie voelde, alsof ze erbij was geweest. Naast een fresco van Giotto en een foto van kinderen op het strand stuurde ze deze foto, die volgens haar boven het kiekje uitstijgt vanwege de historische sensatie van een voorbije wereld.

Ik duik nog eens in mijn scriptie, dat is wat dit stuk met mij doet!

Wat dit stuk ook met mij doet is dat ik naar Padua wil, om met eigen ogen de Arenakapel te kunnen aanschouwen, beschilderd door de 14de-eeuwse schilder Giotto, waar ik in mijn lessen kunstgeschiedenis op de academie voor 't eerst over heb gehoord. Het blauw van Giotto!

Oude mensen die nog krachtig zijn

Als daar muziek voor is, wil ik het horen:
ik wil muziek voor oude mensen, die nog
krachtig zijn,
en omgeploegd met lange, diepe voren
en ongelovig. Die de wellust en de pijn
nog kennen. Die bezaten en verloren.
En áls er wijsheid is, die geen vermoeidheid is,
en helderheid, die geen versterving is,
wil ik die zien, wil ik die horen.
En anders wil ik zot en troebel zijn.
M. Vasalis
Uit: Vergezichten en gezichten (1979)

Hersenspinsels

Dit zou wel een goede kaft zijn geweest voor mijn scriptie, maar die is al lang af en voorzien van een andere foto. Binnenkort krijgen we de cijfers te horen, ik ben erg benieuwd naar het commentaar van mijn scriptiebegeleider en de praktijkdocent, en het verschil daartussen!

Tegenlicht

Toevallig stuitte ik onlangs op de melding van een nieuw fotoboek van de Belgische fotograaf Michiel Hendryckx. Geïntrigeerd ben ik verder gaan zoeken naar informatie en foto's van deze journalistieke fotograaf, die ik nog niet kende.

Hieronder enkele losse stukjes die me troffen, uit een interview met hem over zijn boek:

Het gaat over de essentie van de fotografie, het filosofische bijna. Ik vraag me af hoe ik naar de dingen kijk, waarom cadreer ik dingen op een bepaalde manier.

Het is ook een soort inkijk in de intimiteit van het beroep. Je spreekt over intimiteit in een relatie, maar ik ben ervan overtuigd dat er ook zoiets bestaat als de intimiteit van een vak, een beroep. Het boek gaat daar een beetje over. Ik laat in mijn potten kijken, maar meer tussen mijn oren dan in mijn techniek.

Ik heb lang getwijfeld over welke foto’s ik erin [...]zetten. Ik ben er naast mijn ander werk tien maanden mee bezig geweest.

Met “Tegenlicht” maak ik een soort reis in mijn geheugen. Het is het soort boek waarvan ik altijd al gedroomd heb het te kunnen maken.

Je kan maar iemand ontroeren als de mensen een vorm van herkenning hebben. Het kan maar kloppen als het uit jezelf komt. Dat is geen vorm van exhibitionisme, maar als je dat niet doet, maak je alleen maar koude dingen.

Eén van de redenen waarom ik gestopt ben met lesgeven, was omdat er bij mijn studenten geen enkele bewondering meer was. Toen ik mijn studenten naar hun voorbeelden vroeg, konden ze geen enkele naam noemen. Zelfs derdejaars kenden met moeite een fotograaf! Ik vind het zeer belangrijk voor jonge mensen om idolen te hebben.

In een ander interview zegt hij o.a.:
Ik heb altijd geprobeerd bewust mooi foto’s te maken. De factor esthetiek moet voor mij altijd aanwezig zijn maar volgens sommigen doet dat dan weer afbreuk aan de journalistiek. Ik toon de werkelijkheid misschien wel mooier dan ze is en dat is misschien inderdaad niet altijd goed.

Dat laatste is inderdaad een dilemma waar meer (journalistieke) fotografen mee worstelen. Ik ben er zelf nog niet helemaal uit of ik het nu vind kunnen of niet. Ik hou van esthetiek, maar voor persfoto's is een waarheidsgetrouwe benadering belangrijk. Soms kun je echter op meerdere fronten scoren, zonder afbreuk te doen aan het belang van de foto als nieuwswaarde. Zelf kijk ik in mijn krant ook vaak begerig naar bepaalde foto's.

Een aantal van zijn foto's, zoals "de bende van Wim", zijn nog te zien bij Canvas.

Michiel Hendryckx, Het mooiste licht is tegenlicht. Antwerpen: Manteau, 2007